الشيخ محمد آصف المحسني

172

انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى)

طبيعى خود انجام شود . سنت خدا غير قابل تبديل و تحويل است كه در چند آيه مكرراً بيان شده است . مىشود سنت او را به قانون سببيت و مسببيت كه زيربناى علوم تجربى است معرفى كنيم . ( دقت كنيد ) عرض كردم كه بعضى استثناءات در قانون عمومى مذكور هم وجود دارد ، مانند نجات دادن حضرت ابراهيم عليه السلام از آتش نمرود ، مانند غذايىكه براى حضرت عيسى عليه السلام و حواريونش آمد ، اين‌ها از استثناءات است ؛ اگر خدا بخواهد كار فوق العاده ، صورت مىگيرد و آن‌هم براى مصالح بزرگ . قانون و سنت الهى براى همه يك‌سان است ، وقتى مىگوييم ، سنت الهى ، مراد قوانين فيزيكى نيست كه به توسط انسان‌ها درست شده‌اند ، بلكه همان قانون طبيعى است كه خدا آن را خلق كرده است . قانون طبيعى براى همه يك‌سان است ، حتى انبياء عليهم السلام نيز از اين قانون مستثنى نبوده‌اند ، قانون فوق العاده در واقع همان معجزاتى است كه گاه‌گاهى براى انبياء صورت مىگرفت ، نه هر وقت كه خود آنان بخواهند . انبياء مثل ديگران از قوانين طبيعى پيروى مىكردند . بعضىها فكر مىكنند كه تمام كارهاى انبياء با معجزه يا قوانين فوق العاده انجام مىشد ! نه اين فكر اشتباه است ، انبياء مثل ساير مردم در اموراتى كه انجام مىدادند ، از فكر و عقل خود استفاده مىكردند ، نه توسط معجزه . در اصل معجزه شكى وجود ندارد ، منتهى معجزه در موارد بسيار استثنائى صورت مىگرفت . انبياء عليهم السلام ، در اكثر موارد مثل ساير مردم از غيب هيچ نمىفهميدند ، آنان فقط چيزهايى را مىدانند كه خداوند متعال جل جلاله براىشان آموخته است .